سینمای جهان » چشم‌انداز1398/05/01


ستاره‌ها

همچون در یک آینه (۴۴): نگاهی به بازی چند بازیگر زن سینمای هند

شاهپور عظیمی

 

در سینمای هند مانند خیلی از كشورهای دیگر بازیگران زن به دو دسته‌ی اصلی تقسیم می‌­شوند. برخی اساساً بازیگر نیستند و این را صاحبان صنعت سینمای این كشور به خوبی می­‌دانند و انتظار ندارند كه چنین چهره­‌هایی بتوانند نقش­‌های ماندگاری بازی كنند. در مواردی برخی از این دسته از بازیگران یا به عنوان بازیگر مهمان یا «آیتم گرل» در فیلم‌­هایی ظاهر می­‌شوند و همواره در جشنواره‌­های سینمایی حضور دارند اما تقریباً هیچ­‌گاه جایزه‌­ای نمی­‌گیرند اما در این میان چند چهره‌ی سینمایی را سراغ داریم كه نقش‌­هایی گاه به شدت دشوار را با مهارت بازی كرده‌­اند كه با عكس‌­العمل همواره مثبت مخاطبان سینمای هند روبرو شده‌­اند. نام‌­هایی مانند مدهوری دیكشیت، كاجول، رانی موكرجی، اورمیلا ماتونكار، شیلپا شتی، ویدیا بالان یا پریانكا چوپرا، در شمار بازیگران دوران معاصر سینمای هند هستند كه بازی­‌های درخشانی از خود به یادگار گذاشته­‌اند و برخی با این كه از حجم فعالیت‌های‌شان كاسته‌­اند، همچنان از آن­‌ها به عنوان ستارگان سینمای این كشور یاد می‌­شود.

مدهوری دیكشیتدرواقع یك دوجین بازی ماندگار در سینمای این كشور دارد كه از میان آن‌­ها می‌­توان به آثاری مانند تیزاب (1988)، دل (1990)، تبهكار (1993)، چه نسبتی با شما دارم (1994)، سرانجام (1994)، دل دیوانه است (1997)، صدایم كن (2000)، شرم (2001) و دوداس (2002) اشاره كرد. یكی از ویژگی­‌های بازی­‌هایش را می­‌توان مكث­‌ها و نگاه‌هایش دانست و این نكته كه همراه با بازیگری مانند كاجول می­‌توان او را از معدود بازیگران زن دانست كه توانایی بازی جدی و كمیك را در یك داستان واحد دارند. با این حال نقش چاندارا موكی در دوداس كه درواقع این یكی از واپسین نقش­‌های ماندگار او در سینمای هند نیز محسوب می­‌شود؛ نقشی درام است كه مدهوری با هشیاری آن را اجرا می­‌كند. این نقش درواقع نقش اصلی زن در داستان این فیلم نیست و نقش پارو اصلی زن (پارو) را آشواریا رای بچن برعهده دارد كه سكانس رویارویی آن­‌ها كلاس متفاوت دو بازیگر را به نمایش می­‌گذارد. در همین سكانس مورد اشاره، مدهوری از مكث‌­ها، نگاه‌­ها و حتی بغض كردن‌هایش برای آفرینش نقش زنی استفاده می‌­كند كه نباید هیچ وقت عاشق مردی بشود چون در طالع او چنین چیزی وجود ندارد. او پیش از این در فیلم شرم كه نگاهی غمخوارانه به زندگی زنان جامعه‌ی هند دارد، در نقش جانكی بازیگر تئاتر كه دلبسته‌ی یكی از هم­بازی‌­های مردش شده و مردم به او حمله كرده و از پایش درمی‌­آورند؛ یكی از دشوارترین نقش‌­هایش را ارائه می‌­كند.

كاجول در سینمای هند اگر یك بازیگر مرد یا زن صرفاً در نقش‌­های درام بازی كند، نمی‌­تواند یك بازیگر «شش‌دانگ» تلقی شود و حتماً باید نقش­‌های كمیك نیز بازی كند. بزرگ‌­ترین چهره­‌های سینمای هند نیز لاجرم چنین تجربه‌­هایی داشته‌­اند كه از آن جمله می‌­توان به آمیتاب بچن و سری دوی اشاره كرد. یكی از زنان بازیگر سینمای هند كه در نقش­‌های كمیك و درام تعادلی در كارهایش می‌توان ردیابی كرد، كاجول است. داماد عروسش را به خانه می‌­برد (1995)، عشق خودش اتفاق می‌­افتد (1998)، یه­‌طوری می‌­شه (1998)، گاهی شادی گاهی غم (2001)، كمی شور، كمی شیرین (2001)، در شمار فیلم‌­هایی است كه او هم نقشی كمیك بر عهده دارد و هم جدی (كه این یكی از ویژگی‌­های همیشگی فیلم‌­های سینمای هند است كه كمدی و درام را شانه‌به‌شانه‌ی هم پیش می­‌برند). درواقع او آن­‌چنان در این نقش­‌ها پرتحرك ظاهر می­‌شود كه حضورش در نقش دختری آرام و نابینا در فیلم فنا (2006) برای دوستداران بازی‌­هایش جای تعجب داشت! كاجول در گاهی خوش گاهی غم با این كه در بخش دوم فیلم حضور كم‌رنگی دارد اما در بخش نخست، در نقش دختری ساده دل از طبقات پایین اجتماع، خصوصاً جایی كه راهول (شاهرخ خان) را با فرد دیگری اشتباه می‌­گیرد؛ یكی از به‌ترین بازی­‌هایش را ارائه كرده است. از جمله سكانس‌های دیگری كه او بسیار پرقدرت در آن­‌ها ظاهر شده، سكانس عذرخواهی از آمیتاب بچن به خاطر شكستن یك گلدان یا در كمی شور، كمی شیرین سكانسی است كه یك خانواده به خواستگاری دختر محجوب خانواده آمده‌­اند كه كاجول حسابی خدمت‌شان می‌­رسد.

اورمیلا ماتونكار اورمیلا ماتونكار كه در سال­‌های اخیر حضور كم‌رنگی در سینمای هند دارد، در تریلر یك زن زیبایی بود (2004) نقش ساریكا زن ساده­‌دلی را بازی می­‌كند كه كارن، مردی لاابالی باعث می­‌شود تا او به زندان بیفتد اما آن­‌چنان برایش نقش بازی می‌­كند كه ساریكا به سادگی باور می­‌كند كه نباید حرفی بزند اما وقتی پی می­‌برد كه كارن چه خوی جانور صفتی دارد، تبدیل به یك انتقام جوی بی‌رحم می­‌شود و كارن را به سزای عملش می­‌رساند. او در این فیلم، تبدیل شدن زنی ساده­‌دل به زنی خشن و انتقام‌­جو را با تسلط بازی می­‌كند و همین باعث می­‌شود تا تماشاگران شخصیت ساریكا را باور كرده و بپذیرند.

شیلپا شتی بازیگر دیگری است كه بازی­اش در بار دیگر همدیگر را خواهیم دید (2004) در شمار بازی­‌های درخشان در سال‌های اخیر سینمای هند تلقی می‌­شود. او در این فیلم نقش تمنا را بازی می­‌كند، دختری كه ناخواسته و بی­‌خبر از همه جا به ایدز مبتلا می­‌شود و حالا باید همراه وكیلش برای دفاع از حقوق اجتماعی‌­اش و بازگشت به كارش تلاش كند. بخش اعظمی از فیلم در دادگاه می­‌گذرد و تمنا باید از خودش دفاع كند. بازی شتی در این سكانس‌­ها به شدت باورپذیر و ادای دیالوگ­‌هایش و عصبیت­‌هایش كاملاً در خدمت فضاسازی فیلم قرار دارند.

ویدیا بالان ویدیا بالان یكی از بازیگران سینمای هند كه او نیز به دلیل ازدواج از كار در سینما فاصله گرفته در فیلم پیچ و خم (2007) نقش زنی را بازی می­‌كند كه در توهمات خودش فرو رفته و تصور می‌­كند كه تاریخ بار دیگر برای او تكرار شده و حالت آدم مسخ شده‌­ای را پیدا می­‌كند. بازی بالان در این نقش در سه جشنواره‌ی سینمایی فیلم فیر، زی سینما و  آكادمی بین‌­المللی سینمای هند نامزد دریافت جایزه‌ی بهترین بازیگر زن شد. فراموش نكنیم كه بازیگران معدودی خصوصاً بازیگران زن سینما همواره تلاش دارند كه پرسونای همیشگی خود را حفظ كرده و معمولاً از بازی در نقش‌­های نامتعارف پرهیز می‌­كنند اما خانم بالان در این نقش دشوار ظاهر شد و به خوبی توانست نقش زنی تسخیر شده از سوی روح درگذشتگان را در پیچ و خم بازی كند.

این چند ستاره‌ی سینمای هند كه به شكلی فشرده به بازی­‌هایشان اشاره شد، تنها چند نمونه از زنان بازیگری هستند كه استاندارد­های بازیگری زنان در سینمای هند را ارتقاء داده و توانسته­‌اند تصویری دیگرگونه از زنان بازیگر در سینمای این كشور ارائه كنند؛ تصویری كه حتی در سینمای كلاسیك هند كم­تر به زنان واقعی شباهت داشت و همین به مراتب امكان مانور بازیگران زن را از آن‌­ها می‌­گرفت.

کانال تلگرام ماهنامه سینمایی فیلم:

https://telegram.me/filmmagazine

آرشیو

سینماهای تهران


سینمای شهرستانها


آرشیوتان را کامل کنید


شماره‌های موجود


خبرنامه

به خبرنامه ماهنامه فیلم بپیوندید: